Kleinschalig Haags categoriaal gymnasiaal onderwijs op lange termijn

Het bestuur van het Christelijk Gymnasium Sorghvliet is van plan acht nieuwe lokalen bij te bouwen op haar locatie aan de Johan de Wittlaan. Daardoor moet de school die oorspronkelijk voor zon 400 leerlingen gebouwd werd weer wat ruimer in haar vel komen te zitten. De huidige 570 leerlingen hebben nu geen kapstok meer en in de pauzes zijn de gangen noodzakelijke verblijfplaatsen. Kosten van het project: een miljoen euro. Extra lokalen bouwen is een optie (1), maar niet de enige.

Hoe ziet over vijftien jaar het Haags gymnasiaal onderwijs eruit? Het lijkt een vraag voor filosofen en politici, maar de nieuwbouwplannen van het Christelijk Gymnasium Sorghvliet brengen deze vraag dichtbij.

De groei van het aantal leerlingen is de afgelopen vijftien jaar een constant gegeven geweest. De vraag naar de opleiding van een kleinschalig categoriaal gymnasium is gegroeid. Ook Haganum heeft inmiddels meer leerlingen en loopt tegen de grenzen van haar groeimogelijkheden aan. Andere steden kennen eenzelfde groei en in Amsterdam hebben de drie gymnasia inmiddels selectiemethoden moeten invoeren omdat ze de vraag niet aankunnen.

De vraag naar kleinschalig categoriaal gymnasiaal onderwijs zal blijven groeien. Universiteiten krijgen steeds meer mogelijkheden te selecteren en doen dat onder andere op basis van de gevolgde vooropleiding. De druk op leerlingen om de beste VWO-opleiding te volgen neemt daardoor toe. Nieuwbouw in de VINEX-locaties zorgt voor meer inwoners in de regio Haaglanden. En de erkenning dat kleinschaligheid goed is voor het sociale klimaat op school maakt categoriale kleine scholen populair.

Op Sorghvliet worden de doelstellingen kleinschaligheid en toegankelijk gymnasiaal onderwijs beide breed gedragen. Wanneer de vraag naar categoriaal gymnasiaal onderwijs groeit, neemt de spanning tussen kleinschaligheid en toegankelijkheid echter toe.

Hoewel het beleid van Sorghvliet is kleinschalig te blijven, zijn de criteria voor die kleinschaligheid in het verleden steeds iets naar boven bijgesteld. Steeds gold het argument dat Sorghvliet binnen haar mogelijkheden zo min mogelijk leerlingen gymnasiaal onderwijs mocht onthouden. Wezenlijk voor kleinschaligheid is dat alle leden van de gemeenschap (docenten, staf en leerlingen) elkaar persoonlijk gekend weten. Het is met 570 leerlingen en vijf brugklassen onmogelijk dat een rector alle brugklassers nog bij naam kent. De grens van kleinschaligheid is al voorzichtig overgestoken.

Een betere optie om een groeiende vraag op te vangen is het opstarten van een extra locatie. De Vereniging s Gravenhaags Christelijk Gymnasium staat dat statutair toe. Het beproefde concept van Sorghvliet kan in de buurt van het Centraal station herhaald worden. Die locatie is goed bereikbaar voor leerlingen die verder van Sorghvliet afwonen. De kleinschaligheid en toegankelijkheid van categoriaal gymnasiaal onderwijs worden zo ook op termijn gegarandeerd. De rectoren van Sorghvliet en de nieuwe school kennen hun leerlingen weer bij naam en Sorghvliet groeit niet uit tot het formaat van een kleine scholengemeenschap.

De Vereniging s Gravenhaags Christelijk Gymnasium staat voor een belangrijke keuze. De keuze voor acht nieuwe lokalen aan de huidige locatie is een definitieve keuze voor de norm van 570 leerlingen of meer. Zonder dat leerlingenaantal is de miljoen euro voor de nieuwbouw niet te financieren. Met een minimum van 570 leerlingen op Sorghvliet is de weg naar een derde locatie in de toekomst politiek en financieel afgesneden. Uiteindelijk moet dan definitief gekozen worden tussen kleinschaligheid en toegankelijkheid. Welke laat dan vallen?

Kiest u voor behoud van toegankelijkheid, dan vervaagt het verschil tussen Sorghvliet en een kleine scholengemeenschap. Leerlingen en leraren kennen elkaar niet meer en steeds meer managers nemen bezit van de school.
Kiest u voor behoud van kleinschaligheid, dan zal Sorghvliet niet alleen wat betreft haar inhoudelijke kwaliteit, maar ook door selectiemechanismen een eliteschool worden. Het eerste is te prijzen, het tweede is veel moeilijker te verkopen.

U kunt er ook voor kiezen uw nek uit te steken door het oprichten van een derde gymnasium. Alleen zo kunt u kleinschaligheid n toegankelijkheid op termijn garanderen. Dat is niet de makkelijkste optie, wel de beste.

Hoe ziet over vijftien jaar het Haags gymnasiaal onderwijs eruit? Het is geen vraag voor filosofen of politici meer, het is een vraag voor u!

Joeri Oudshoorn

Joeri Oudshoorn is oudleerling van Sorghvliet en nog steeds via toneel bij de school betrokken. Daarnaast is hij uitgever van het tijdschrift Anderwijz, dat gaat over de kwaliteit van het hoger onderwijs.

(1) Op korte termijn is het mogelijk in de buurt ruimte bij te huren waardoor de accute nood beperkt kan worden, bijvoorbeeld in het naastgelegen leegstaande knatoorgebouw.


Reacties zijn van harte welkom op reacties@joerioudshoorn.nl.

Ik heb inmiddels reacties gehad. De belangrijksten zijn hier opgenomen.